Ертіс күні мерекесі

2015 жылғы 3-6 қыркүйекте Павлодар облысында Ертіс Күнін мерекелеуге арналған іс-шаралар өтті. Мереке «Павлодар облысының жастар саясаты мәселесі жөніндегі басқармасы» ММ және «Қазақстандық ұлттық географиялық қоғамы» РҚБ қолдауымен «Павлодар география үйі» ҚБ ұйымдастырылды.

Ертіс күні мерекесі

2015 жылғы 3-6 қыркүйекте Павлодар облысында Ертіс Күнін мерекелеуге арналған іс-шаралар өтті. Мереке «Павлодар облысының жастар саясаты мәселесі жөніндегі басқармасы» ММ және «Қазақстандық ұлттық географиялық қоғамы» РҚБ қолдауымен «Павлодар география үйі» ҚБ ұйымдастырылды.
Фото: q-g.kz
Фото: q-g.kz
Ертіс Күнін атап өту аясында ерекше қорғалатын табиғи аймақтың бірі, өзеннің жағалауында орналасқан – «Қаз қонақ» табиғи ескерткіш, Ертіс өзені туралы көркем фильм түсірілді. Фильмді павлодар облыстық «Ирбис» телеарнасында 5 қыркүйекте сағат 19.45 және 6 қыркүйекте сағат 12.45 тамашалауға болады.

3 қыркүйек
Лебяжі ауданының Ямышево селосының жағалауы


Павлодар қаласына дейін ескекті қайықтарда, географ, этнограф, публицист, фольклоршы, ботаник Григорий Потаниннің (1835 жылы қанда Ямышевода дүниеге келген) 180-жылдығына арналған Ертіс арқылы 3-күндік жүзудің бастамасы. Жүзудің мақсаттары – өзен акваториясы мен оның жағалауларындағы қоқысты жинау, өңірдегі өзен спорт туризмін дамыту, Г.Н.Потаниннің ғылыми мұрасын насихаттау. Жүзуді дайындауға Павлодар облысының төтенше жағдайлар жөніндегі департаменті және Қазақстанының скаут қозғалысының ұйымы қолдау көрсетті.

4 қыркүйек
Ертіс саласының – Усолка өзенінің жағалауы


«Жасыл ел» студенттері және жастар еңбек жасақтарының облыстық штабтарымен бірлесіп Ертіс жағалауындағы сенбілік.

5 қыркүйек
Павлодардың төменгі жағажайында


10:00 – Облыстық көркемсурет мұражайы және көркемсурет колледжімен бірлесіп Ертіс өзені тақырыбына арналған павлодар суретшілерінің пленэрі.

17:00 - «Ертiс күнi - День Иртыша-2015» мерекесі:

  • «Ертіс – достастық өзені» «Иртыш – река дружбы» облыстық фестивалі
  • Ямышево-Павлодар қайықты жүзудің мәресі
  • Өзен бойынша кіші және үлкен кемелердің шеруі
  • Концерт, сенбілікке қатысушыларға, Ертіс бойынша жүзушілерге құрмет көрсету, конкурс жеңімпаздарын марапаттау.
  • Әйгілі павлодар қолөнершілерінің жәрменкелері, «Ертіс тартуы», «Ертістің түсті қылқаламдары» шығармашылық көрмелері мен кеме үлгілерінің экспозициялары.
  • «Ертіс оқулары» музыкалық-ақындық марафон
Фестиваль барысында павлодарлықтарға және мереке қонақтарына Ертістің бірегейлігі және экологиялық ахуалы туралы буклеттер таратылады.

6 қыркүйек
Жастарға қызмет көрсету орталығы, Ломова көш, 38


Ертіс өзенінің мәселелері, оны пайдалану мен зерттеуге арналған «дөңгелек үстел» отырысы. Оған Павлодар география үйінің мүшелері, Қазақстандық ұлттық география қоғамының мүшелері, ғалымдар, Ертіс бойынша жүзуге қатысушылар, өлкетанушылар, Қарағанды және Барнаул қонақтары қатысады.

Осы өзен бойынша тұрған барлық қалалардан алғашқы рет Ертіс Күні мерекесі Павлодар география үйі бастамашылығымен 2014 жылы Павлодарда өтті.

Байланыстар

Павлодар география үйі: sanja2985@mail.ru.

+7 705 614 22 54 – Александр Вервекин, ПавГео директоры.

+7 707 602 31 89 – Максим Кочетков, ПавГео директорының орынбасары.

Ертіс арқылы үш күндік жүзу

Жүзуді дайындауға Павлодар облысының төтенше жағдайлар жөніндегі департаменті және Қазақстанының скаут қозғалысының ұйымы қолдау көрсетті. Оқиғаны денсаулық сақтау басқармасының медициналық қызметі қадағалап отырды, олар жүзу экипажына көмек қажет болған жағдайда жеті минут аралығында жетуге даяр болды. Алайда, қуанышқа орай бұл қажет болмады.

Жүзуге 16 адам қатысты: География үйінің мүшелері Надежда Майба (жүзудің жетекшісі), Саит Ержанов, Азамат Исеналинов, Виталий Кожокар және Олег Кулинич, павлодарлықтар Ярослав Александров, Александра Боярчук, Александр Игнатов, Алим Исин, Антон Козлов, Қуат Мақанов, Рафаэль Мухамеджанов, Илья Ушаков, Александр Шевченко, сонымен қатар қарағандылық тарихи – географиялық «Авалон» қоғамының мүшелері Александр Кузнецов және Влад Чумило.

Осы команда екі резеңке қайықта және бір металл ялда өзен бойынша 1200 килнметр қашықтықты жүзіп өтті. Кездейсоқ, бір «резеңке» қайық экипажын павлодар алюминий зауытының бес жұмысшысы құрады, сонықтан Қазақстан мемлекеттік туы және География үйінің жалауымен қатар «Қазақстан Алюминийі» АҚ-ның жалауы желбіреді. Жүзу кезінде оның қатысушылары Григорий Потанин туралы әңгіме-дәрістер тыңдады, фото- және бейне түсірілім жасады, аяқ басуға қиынға соғатын жерлерде қоқысты жинады, көм тастауға және жағып жеруге болмайтын сондай қоқыспен он қапты өздерімен бірге алып келді.

Жүзуге шығатын күні Павлодар қаласында Ертіс өзені жағалауында сенбілік өтті. ПавГео үндеуіне үн қатқан «Жасыл ел» студенттері және жастар еңбек жасақтарының облыстық штабтары өткізді. Он екі жас балалар бір сағат ішінде үлкен жүк тиегіш машинаның шанағын үйіп төгетіндей қоқыс жинады. Осы қара жұмысқа ұйым жетекшісі Анет Тұрсынжан, сондай-ақ Аспандияр Таскораян, Мәдияр Мұратұлы Риза, Ризагүл Исаева, Сания Кожанова, Абзал Жолкенов, Александр Проскура, Данил Белослудцев, Максат Табылдин, Санжар Қаирбек, Ильяс Қабдықаиров, Дариға Сабірхан, Наби Ербол, Дархан Шакен, Арман Назымбеков, Нұржан Қапашев, Тамерлан Тұяков, Алина Богусевич және Малика Арынова белсене кірісті.

Фестиваль

Ертіс Күні павлодар суретшілерінің плэнерінен басталды, оны ұйымдастыруға павлодар облыстық көркемесурет мұражайы қол ұшын берді (ең алдымен – мұражай бөлімінің жетекшісі Майя Бугубаевна Хусаинова). Табиғат көрінісін салуға Ольга Имрановна Киримованың жетекшілік етуімен сегіз студент шықты: Мадина Ергазина, Анастасия Романовцева, Александра Гребенникова, Виктория Абитова, Ақбота Серікқан, Татьяна Ворошко, Зарина Гагарина, Альфия Мусаитова, Ирина Борисенко. Жұмыстар жоғары көркемсурет деңгейінде орындалды. Авторлар алғыс хаттармен марапатталады, ал үздіктеріне жұмыстарын сатуға құқығы берілген Павлодар облыстық Жастарға қызмет көрсету орталығында жеке немесе ұжымдық көрмелер ұйымдастыруға құқық беретін сертификаттар табысталады.

Күннің екінші жартысында шарықтау шегі басталды. Оны Қазақстан халқының облыстық ассамблеясы және Достар үйінің «Ертіс – достастық өзені» атты облыстық фестивалі ашты. Содан кейін мыңдаған павлодарлықтар қауымы Ямышево-Павлодар қайықты жүзу мәресін қарсы алды. Үш экипаж Павлодардың орталық жағажайына туларын тікті. Он төрт жігіт және екі қыз Павлодар тұрғындары мен қала қонақтарының ду шапалақтарымен сахынаға шықты. Олардың әр қайсысына Павлодар облысы әкімінің орынбасары Николай Дычко алғыс хат табыстады.

Мереке барысында төменгі Жағажайда әйгілі павлодар қолөнершілерінің жәрменкелері, «Ертіс тартуы», «Ертістің түсті қылқаламдары» шығармашылық көрмелері мен кеме үлгілерінің экспозициялары жұмыс жасады. «Ертіс – достастық өзені» фестивалінің қорытындысын жасағаннан кейін, сахынада «Ертіс оқулары» атты импровизациялық музыкалық-ақындық марафон өтті. Бір сөзбен айтқанда, Ертіс өзені адамдарға өнер арқылы ағыла шықты.

Кемелердің шеруі

Егер алғашқы Ертістің Күнінінде, 2004 жылы, өзен бойында кішігірім кемелер мен яхталар шеру жасаса, енді міне ірі кемелер шеруді ашты. Бірінші болып Павлодар өзен портының тіркеуге алушы БТ-323 өтті. Кеме Ертіс өзені бойынша баржаларды итерумен айналысады. Баржалар Қазақстан бойынша және Ресей Федерациясына топырақ пен қиыршық тасты тасымалдайды. Тіркеуге алушыны екінші штурман Николай Шувалов басқарды. Басқа да тым қызықты «кейіпкерлер» болды.

«Вихрь» теплоходы, 1952 ж. «Костромичь» теплоходы моделі бойынша жасалған, – Павлодар қаласында ең ескі кемелердің бірі болып. «Вихрь» Қазақстан және Ресей сулары бойынша жүктерді де, олаушыларды да тасымалдайды. Тіркеуге алушы кострома кеме жасап шығаратын жерде жасалған және көп жылдар бойы павлодар өзен флотына қызмет етеді.

«Дозорный» теплоходының тағдыры қарапайым емес. 1991 ж. құрылған, лайықты күтім жасламағындақтан, бір күні Ертістің түбіне кетті. Алайда оны қазіргі қожайыны Виктор Поднебеснов сатып алып, кемені судың астынан көтеріп, тәртіпке келтірді. Жай ғана тәртіпке келтіріп қоймай, танымастай өзгертіп жіберді. Бүгінгі күні жеке меншік «Дозорный» теплоходтың моторы ауыстырылды, рубка жаңадан жасалып, қақталған таяныштар тұр, ішінде жайлы интерьер жасалған. «Кочевник» - өткен шағы қарапайым емес тағы да бір кеме. 1989 жылы Павлодар Өзен жолдары кәсіпорнында құрылған, Омбыға кеткен. Кейбір уақыт ішінде жарамсыздыққа келді. Оның жаңа қожайыны Қамбар Исеев алты тонна метал сынықтарына сатып алып Отанына оралтты. Мұнда «Кочевникке» қозғалтқыш орнатып, рубка жасап берді. Теплоходты қайта жасау бойынша жұмыстар үш жарым жылдай уақытты алды. Қамбар Исеев 23 жыл павлодар өзен портында жұмыс жасады.

Павлодар қаласының ең жас кемелерінің бірі - «Вега» - Семей қаласы техникумының түлегі, дипломдаған капитаны, кемелер шеруі кезінде штурвал басында тұрған, Сергей Филиппопенкомен жинақталған. Қожайын кеменің қаңқөасын сатып алып, оны аралап кесір, сызбаларын салып және өз қолымен кемені қайтадан жасап шығарды. Енді «Вега» Ертіс бойымен жолаушыларды тасымалдайды. Сергей оның атын штурманға жол сілтейтін жұлдыздардың біріне сай атады. «Монтажник» теплоходы Беларусиядағы Витебск зауытында 1983 жылы құрастырылған. Кеменің қожайыны және капитаны– Сергей Михайлович Васильков. Ол «Монтажникті» он жылға жуық арада сатып алған. Кеңес үкіметі кезінде теплоход Ақсу қаласының (ертеде - Ермак) жазғы лагерьлеріне балаларды тасымалдау үшін қолданылған. Бүгінгі күні барлық Павлодар Ертіс маңы бойынша жүріп тұрады.

Кішігірім қайықтардың шеруін Қазақстандағы жалғыз Р-2000 глиссерінде Александр Ковальский ашты. Осы қуаты 140 ат күші бар тез жүретін қайық сағатына 180 км-ге дейін жылдамдықты алады. Осы жылы Александр Омбы облысында– Ресейдің Сібір федералды округі чемпионатында қола медальге ие болды. Оның соңынан өзен ағысынан төмен қарай Станислав Магомаевпен жасалған «Дельфин» кемесі өтті. Станислав Магомаев «Дельфин» балалар-жасөспірімдер су-спорты клубының негіз салушысы болып табылады. Кеме 1970 жылы құрастырылған болатын. Қырық бес жастағы қайықты ұқыпты және сауатты басқаратын құрастырушының ұлы Алексей Магомаев басқарды. Ол павлодар өзеншілердің көне дәстүрлерінің лайықты жалғастырушысы.

Өзеннің жоғарғы ағысы бойынша хром зауыт кеме стансаларының ұсақ кемелері қатармен өтіп шықты (жетекшісі- Александр Климов). Олар екінші жыл қатар Ертіс Күнінде су көліктерінің шеруіне шығып және мерекеге сәнін келтіріп отыр. Кемелер, қайықтар ұзақ уақыт бойы көрермендердің алдында жылдамдықтарымен, әсемдіктерімен және толқындарды көтере бой көрсетті.

Жексенбіде, алтыншы қыркүйекте, Жастарға қызмет көрсету орталығында Ертісті зертеу, пайдалану және қорғау мәселелеріне арналған «дөңгелек үстел» отырысы өтті. Әрбір сөйлеуші аудитория алдында таңғаларлық баяндамаларды ұсынды. Мысалы, Астанадан келген Қазақстандық ұлттық географиялық қоғам директорының ғылыми және халықаралық жобалар жөніндегі орынбасары Саулет Сәкенов ҚҰГҚ жұмысы және өңірлік бөлімшелермен, сондай-ақ Павлодар география қоғамымен ынтымақтастық туралы әңгімелеп берді. Алтай мемлекеттік педагогикалық университетінің тарихи өлкетану лабораториясының оқу-әдістемелік жұмысы жөніндегі жетекші маманы, өлкетанушы, Вадим Борисович Бородаев – моңғол дәуіріне дейінгі мұсылман географтарының еңбектерінде Ертіс туралы мәліметтер қандай болғаның әңгімеледі.

Айта кетсек, ҚҰГҚ (Астана), «Авалон» (Қарағанды; мысалы, президент Виталий Шуптара және оның орынбасары Елена Ким) және АлтМПУ (Барнаул) қонақтарынан басқа, Ертіс Күнін мерекелеуге тағы да үш астаналықтар қатысты – «Номад 4*4» джиперлер трэвэл-клубының өкілдері Сергей Сартаков, Лидия Субботина және Жанат Айтхожин қатысты.

Тарихшы-өлкетанушы, «Павлодар география үйі» ҚБ мүшесі, Павлодар қаласының Құрметті азаматы Эрнест Дмитриевич Соколкин ҚҰГҚ қолдауымен ПавГео жобасын автор ретінде дайындап жатқан, Павлодар облысының географиясы бойынша хрестоматияның табысты даярлығы туралы баяндап берді.

Павлодар мемлекеттік педагогикалық институты ішіндегі биоценология және экологиялық зерттеудің ғылыми орталығының ғылыми қызметкері Гульжан Кабдолова Ертіс өзені алқабында осы жоғарғы оқу орын биологтарының зерттеулері туралы, ал «ЭКОМ» қоғамдық бірлестігінің мүшесі Марина Поух – ауқымды экологиялық науқандарды өткізуді ұйымдастырудың тәжірибесі және Ертіс акваториясының экологиялық зерттеулерінің қорытындылары туралы баяндады.

Ямышеводан Павлодарға дейін өзен бойынша жүзуге қатысқандардың әңгімелері қызықты болды: Надежда Майба, Влад Чумило, Александра Боярчук және Виталий Кожокардың. Олардың айтуынша, команда өзара көмек көрсетумен ерекшеленді және жүзу барлығына қол жетімді екенін дәлелдеді – оған мүмкіндіктерін шектеулі адамдар да қатыса алады. Сөздеріне қарағанда, бүгінгі күні Ертіс жағалауы қатты қоқысталған. Бақытқа орай, әсіресе қала маңдарында. Адамдар аяқ баспайтын аралдарда, табиғат таза қалпын сақтап қалған.

Баяндамалар кішігірім жинаққа жинақталып, кітапшалар түрінде басылып шығарылады.
Ертіс Күнін атап өту аясында ерекше қорғалатын табиғи аймақтың бірі, өзеннің жағалауында орналасқан – «Қаз қонақ» табиғи ескерткіш, Ертіс өзені туралы көркем фильм түсірілді. Фильмді павлодар облыстық «Ирбис» телеарнасында 5 қыркүйекте сағат 19.45 және 6 қыркүйекте сағат 12.45 тамашалауға болады.

3 қыркүйек
Лебяжі ауданының Ямышево селосының жағалауы


Павлодар қаласына дейін ескекті қайықтарда, географ, этнограф, публицист, фольклоршы, ботаник Григорий Потаниннің (1835 жылы қанда Ямышевода дүниеге келген) 180-жылдығына арналған Ертіс арқылы 3-күндік жүзудің бастамасы. Жүзудің мақсаттары – өзен акваториясы мен оның жағалауларындағы қоқысты жинау, өңірдегі өзен спорт туризмін дамыту, Г.Н.Потаниннің ғылыми мұрасын насихаттау. Жүзуді дайындауға Павлодар облысының төтенше жағдайлар жөніндегі департаменті және Қазақстанының скаут қозғалысының ұйымы қолдау көрсетті.

4 қыркүйек
Ертіс саласының – Усолка өзенінің жағалауы


«Жасыл ел» студенттері және жастар еңбек жасақтарының облыстық штабтарымен бірлесіп Ертіс жағалауындағы сенбілік.

5 қыркүйек
Павлодардың төменгі жағажайында


10:00 – Облыстық көркемсурет мұражайы және көркемсурет колледжімен бірлесіп Ертіс өзені тақырыбына арналған павлодар суретшілерінің пленэрі.

17:00 - «Ертiс күнi - День Иртыша-2015» мерекесі:

  • «Ертіс – достастық өзені» «Иртыш – река дружбы» облыстық фестивалі
  • Ямышево-Павлодар қайықты жүзудің мәресі
  • Өзен бойынша кіші және үлкен кемелердің шеруі
  • Концерт, сенбілікке қатысушыларға, Ертіс бойынша жүзушілерге құрмет көрсету, конкурс жеңімпаздарын марапаттау.
  • Әйгілі павлодар қолөнершілерінің жәрменкелері, «Ертіс тартуы», «Ертістің түсті қылқаламдары» шығармашылық көрмелері мен кеме үлгілерінің экспозициялары.
  • «Ертіс оқулары» музыкалық-ақындық марафон
Фестиваль барысында павлодарлықтарға және мереке қонақтарына Ертістің бірегейлігі және экологиялық ахуалы туралы буклеттер таратылады.

6 қыркүйек
Жастарға қызмет көрсету орталығы, Ломова көш, 38


Ертіс өзенінің мәселелері, оны пайдалану мен зерттеуге арналған «дөңгелек үстел» отырысы. Оған Павлодар география үйінің мүшелері, Қазақстандық ұлттық география қоғамының мүшелері, ғалымдар, Ертіс бойынша жүзуге қатысушылар, өлкетанушылар, Қарағанды және Барнаул қонақтары қатысады.

Осы өзен бойынша тұрған барлық қалалардан алғашқы рет Ертіс Күні мерекесі Павлодар география үйі бастамашылығымен 2014 жылы Павлодарда өтті.

Байланыстар

Павлодар география үйі: sanja2985@mail.ru.

+7 705 614 22 54 – Александр Вервекин, ПавГео директоры.

+7 707 602 31 89 – Максим Кочетков, ПавГео директорының орынбасары.

Ертіс арқылы үш күндік жүзу

Жүзуді дайындауға Павлодар облысының төтенше жағдайлар жөніндегі департаменті және Қазақстанының скаут қозғалысының ұйымы қолдау көрсетті. Оқиғаны денсаулық сақтау басқармасының медициналық қызметі қадағалап отырды, олар жүзу экипажына көмек қажет болған жағдайда жеті минут аралығында жетуге даяр болды. Алайда, қуанышқа орай бұл қажет болмады.

Жүзуге 16 адам қатысты: География үйінің мүшелері Надежда Майба (жүзудің жетекшісі), Саит Ержанов, Азамат Исеналинов, Виталий Кожокар және Олег Кулинич, павлодарлықтар Ярослав Александров, Александра Боярчук, Александр Игнатов, Алим Исин, Антон Козлов, Қуат Мақанов, Рафаэль Мухамеджанов, Илья Ушаков, Александр Шевченко, сонымен қатар қарағандылық тарихи – географиялық «Авалон» қоғамының мүшелері Александр Кузнецов және Влад Чумило.

Осы команда екі резеңке қайықта және бір металл ялда өзен бойынша 1200 килнметр қашықтықты жүзіп өтті. Кездейсоқ, бір «резеңке» қайық экипажын павлодар алюминий зауытының бес жұмысшысы құрады, сонықтан Қазақстан мемлекеттік туы және География үйінің жалауымен қатар «Қазақстан Алюминийі» АҚ-ның жалауы желбіреді. Жүзу кезінде оның қатысушылары Григорий Потанин туралы әңгіме-дәрістер тыңдады, фото- және бейне түсірілім жасады, аяқ басуға қиынға соғатын жерлерде қоқысты жинады, көм тастауға және жағып жеруге болмайтын сондай қоқыспен он қапты өздерімен бірге алып келді.

Жүзуге шығатын күні Павлодар қаласында Ертіс өзені жағалауында сенбілік өтті. ПавГео үндеуіне үн қатқан «Жасыл ел» студенттері және жастар еңбек жасақтарының облыстық штабтары өткізді. Он екі жас балалар бір сағат ішінде үлкен жүк тиегіш машинаның шанағын үйіп төгетіндей қоқыс жинады. Осы қара жұмысқа ұйым жетекшісі Анет Тұрсынжан, сондай-ақ Аспандияр Таскораян, Мәдияр Мұратұлы Риза, Ризагүл Исаева, Сания Кожанова, Абзал Жолкенов, Александр Проскура, Данил Белослудцев, Максат Табылдин, Санжар Қаирбек, Ильяс Қабдықаиров, Дариға Сабірхан, Наби Ербол, Дархан Шакен, Арман Назымбеков, Нұржан Қапашев, Тамерлан Тұяков, Алина Богусевич және Малика Арынова белсене кірісті.

Фестиваль

Ертіс Күні павлодар суретшілерінің плэнерінен басталды, оны ұйымдастыруға павлодар облыстық көркемесурет мұражайы қол ұшын берді (ең алдымен – мұражай бөлімінің жетекшісі Майя Бугубаевна Хусаинова). Табиғат көрінісін салуға Ольга Имрановна Киримованың жетекшілік етуімен сегіз студент шықты: Мадина Ергазина, Анастасия Романовцева, Александра Гребенникова, Виктория Абитова, Ақбота Серікқан, Татьяна Ворошко, Зарина Гагарина, Альфия Мусаитова, Ирина Борисенко. Жұмыстар жоғары көркемсурет деңгейінде орындалды. Авторлар алғыс хаттармен марапатталады, ал үздіктеріне жұмыстарын сатуға құқығы берілген Павлодар облыстық Жастарға қызмет көрсету орталығында жеке немесе ұжымдық көрмелер ұйымдастыруға құқық беретін сертификаттар табысталады.

Күннің екінші жартысында шарықтау шегі басталды. Оны Қазақстан халқының облыстық ассамблеясы және Достар үйінің «Ертіс – достастық өзені» атты облыстық фестивалі ашты. Содан кейін мыңдаған павлодарлықтар қауымы Ямышево-Павлодар қайықты жүзу мәресін қарсы алды. Үш экипаж Павлодардың орталық жағажайына туларын тікті. Он төрт жігіт және екі қыз Павлодар тұрғындары мен қала қонақтарының ду шапалақтарымен сахынаға шықты. Олардың әр қайсысына Павлодар облысы әкімінің орынбасары Николай Дычко алғыс хат табыстады.

Мереке барысында төменгі Жағажайда әйгілі павлодар қолөнершілерінің жәрменкелері, «Ертіс тартуы», «Ертістің түсті қылқаламдары» шығармашылық көрмелері мен кеме үлгілерінің экспозициялары жұмыс жасады. «Ертіс – достастық өзені» фестивалінің қорытындысын жасағаннан кейін, сахынада «Ертіс оқулары» атты импровизациялық музыкалық-ақындық марафон өтті. Бір сөзбен айтқанда, Ертіс өзені адамдарға өнер арқылы ағыла шықты.

Кемелердің шеруі

Егер алғашқы Ертістің Күнінінде, 2004 жылы, өзен бойында кішігірім кемелер мен яхталар шеру жасаса, енді міне ірі кемелер шеруді ашты. Бірінші болып Павлодар өзен портының тіркеуге алушы БТ-323 өтті. Кеме Ертіс өзені бойынша баржаларды итерумен айналысады. Баржалар Қазақстан бойынша және Ресей Федерациясына топырақ пен қиыршық тасты тасымалдайды. Тіркеуге алушыны екінші штурман Николай Шувалов басқарды. Басқа да тым қызықты «кейіпкерлер» болды.

«Вихрь» теплоходы, 1952 ж. «Костромичь» теплоходы моделі бойынша жасалған, – Павлодар қаласында ең ескі кемелердің бірі болып. «Вихрь» Қазақстан және Ресей сулары бойынша жүктерді де, олаушыларды да тасымалдайды. Тіркеуге алушы кострома кеме жасап шығаратын жерде жасалған және көп жылдар бойы павлодар өзен флотына қызмет етеді.

«Дозорный» теплоходының тағдыры қарапайым емес. 1991 ж. құрылған, лайықты күтім жасламағындақтан, бір күні Ертістің түбіне кетті. Алайда оны қазіргі қожайыны Виктор Поднебеснов сатып алып, кемені судың астынан көтеріп, тәртіпке келтірді. Жай ғана тәртіпке келтіріп қоймай, танымастай өзгертіп жіберді. Бүгінгі күні жеке меншік «Дозорный» теплоходтың моторы ауыстырылды, рубка жаңадан жасалып, қақталған таяныштар тұр, ішінде жайлы интерьер жасалған. «Кочевник» - өткен шағы қарапайым емес тағы да бір кеме. 1989 жылы Павлодар Өзен жолдары кәсіпорнында құрылған, Омбыға кеткен. Кейбір уақыт ішінде жарамсыздыққа келді. Оның жаңа қожайыны Қамбар Исеев алты тонна метал сынықтарына сатып алып Отанына оралтты. Мұнда «Кочевникке» қозғалтқыш орнатып, рубка жасап берді. Теплоходты қайта жасау бойынша жұмыстар үш жарым жылдай уақытты алды. Қамбар Исеев 23 жыл павлодар өзен портында жұмыс жасады.

Павлодар қаласының ең жас кемелерінің бірі - «Вега» - Семей қаласы техникумының түлегі, дипломдаған капитаны, кемелер шеруі кезінде штурвал басында тұрған, Сергей Филиппопенкомен жинақталған. Қожайын кеменің қаңқөасын сатып алып, оны аралап кесір, сызбаларын салып және өз қолымен кемені қайтадан жасап шығарды. Енді «Вега» Ертіс бойымен жолаушыларды тасымалдайды. Сергей оның атын штурманға жол сілтейтін жұлдыздардың біріне сай атады. «Монтажник» теплоходы Беларусиядағы Витебск зауытында 1983 жылы құрастырылған. Кеменің қожайыны және капитаны– Сергей Михайлович Васильков. Ол «Монтажникті» он жылға жуық арада сатып алған. Кеңес үкіметі кезінде теплоход Ақсу қаласының (ертеде - Ермак) жазғы лагерьлеріне балаларды тасымалдау үшін қолданылған. Бүгінгі күні барлық Павлодар Ертіс маңы бойынша жүріп тұрады.

Кішігірім қайықтардың шеруін Қазақстандағы жалғыз Р-2000 глиссерінде Александр Ковальский ашты. Осы қуаты 140 ат күші бар тез жүретін қайық сағатына 180 км-ге дейін жылдамдықты алады. Осы жылы Александр Омбы облысында– Ресейдің Сібір федералды округі чемпионатында қола медальге ие болды. Оның соңынан өзен ағысынан төмен қарай Станислав Магомаевпен жасалған «Дельфин» кемесі өтті. Станислав Магомаев «Дельфин» балалар-жасөспірімдер су-спорты клубының негіз салушысы болып табылады. Кеме 1970 жылы құрастырылған болатын. Қырық бес жастағы қайықты ұқыпты және сауатты басқаратын құрастырушының ұлы Алексей Магомаев басқарды. Ол павлодар өзеншілердің көне дәстүрлерінің лайықты жалғастырушысы.

Өзеннің жоғарғы ағысы бойынша хром зауыт кеме стансаларының ұсақ кемелері қатармен өтіп шықты (жетекшісі- Александр Климов). Олар екінші жыл қатар Ертіс Күнінде су көліктерінің шеруіне шығып және мерекеге сәнін келтіріп отыр. Кемелер, қайықтар ұзақ уақыт бойы көрермендердің алдында жылдамдықтарымен, әсемдіктерімен және толқындарды көтере бой көрсетті.

Жексенбіде, алтыншы қыркүйекте, Жастарға қызмет көрсету орталығында Ертісті зертеу, пайдалану және қорғау мәселелеріне арналған «дөңгелек үстел» отырысы өтті. Әрбір сөйлеуші аудитория алдында таңғаларлық баяндамаларды ұсынды. Мысалы, Астанадан келген Қазақстандық ұлттық географиялық қоғам директорының ғылыми және халықаралық жобалар жөніндегі орынбасары Саулет Сәкенов ҚҰГҚ жұмысы және өңірлік бөлімшелермен, сондай-ақ Павлодар география қоғамымен ынтымақтастық туралы әңгімелеп берді. Алтай мемлекеттік педагогикалық университетінің тарихи өлкетану лабораториясының оқу-әдістемелік жұмысы жөніндегі жетекші маманы, өлкетанушы, Вадим Борисович Бородаев – моңғол дәуіріне дейінгі мұсылман географтарының еңбектерінде Ертіс туралы мәліметтер қандай болғаның әңгімеледі.

Айта кетсек, ҚҰГҚ (Астана), «Авалон» (Қарағанды; мысалы, президент Виталий Шуптара және оның орынбасары Елена Ким) және АлтМПУ (Барнаул) қонақтарынан басқа, Ертіс Күнін мерекелеуге тағы да үш астаналықтар қатысты – «Номад 4*4» джиперлер трэвэл-клубының өкілдері Сергей Сартаков, Лидия Субботина және Жанат Айтхожин қатысты.

Тарихшы-өлкетанушы, «Павлодар география үйі» ҚБ мүшесі, Павлодар қаласының Құрметті азаматы Эрнест Дмитриевич Соколкин ҚҰГҚ қолдауымен ПавГео жобасын автор ретінде дайындап жатқан, Павлодар облысының географиясы бойынша хрестоматияның табысты даярлығы туралы баяндап берді.

Павлодар мемлекеттік педагогикалық институты ішіндегі биоценология және экологиялық зерттеудің ғылыми орталығының ғылыми қызметкері Гульжан Кабдолова Ертіс өзені алқабында осы жоғарғы оқу орын биологтарының зерттеулері туралы, ал «ЭКОМ» қоғамдық бірлестігінің мүшесі Марина Поух – ауқымды экологиялық науқандарды өткізуді ұйымдастырудың тәжірибесі және Ертіс акваториясының экологиялық зерттеулерінің қорытындылары туралы баяндады.

Ямышеводан Павлодарға дейін өзен бойынша жүзуге қатысқандардың әңгімелері қызықты болды: Надежда Майба, Влад Чумило, Александра Боярчук және Виталий Кожокардың. Олардың айтуынша, команда өзара көмек көрсетумен ерекшеленді және жүзу барлығына қол жетімді екенін дәлелдеді – оған мүмкіндіктерін шектеулі адамдар да қатыса алады. Сөздеріне қарағанда, бүгінгі күні Ертіс жағалауы қатты қоқысталған. Бақытқа орай, әсіресе қала маңдарында. Адамдар аяқ баспайтын аралдарда, табиғат таза қалпын сақтап қалған.

Баяндамалар кішігірім жинаққа жинақталып, кітапшалар түрінде басылып шығарылады.
Поделитесь в соцсетях:
Поделитесь в соцсетях:
ПОКАЗАТЬ ЕЩЕ НОВОСТИ
ЕЩЕ НОВОСТИ